Nhân Vật Băi Xan

Tôi xin được viết vắn tắc về vài cá nhân mà chúng ta, những người có nguồn gốc từ ruộng đồng Băi Xan, thiển nghĩ cũng nên biết đến. Đây chỉ là ư riêng của người viết mà thôi. C̣n về giá trị của họ, xin dành quyền phán đoán cho người đọc.

Đức Giám Mục Tôma Nguyễn Văn Tân
Cha Phaolồ Nguyễn Văn Thảnh
Ông Phaolồ Ngô Thái Tông
Ông Vêrô (Phêrô) Nguyễn Trung Chánh
Ông Nguyễn Kim Quan


Đức Cha Tôma Nguyễn Văn Tân
Giám Mục Giáo Phận Vĩnh Long

  

Ngày

Sự kiện

Chức vụ

27/12/1940

Sinh

Tại Băi Xan, Vĩnh Long

21/12/1969

Thụ phong Linh Mục

Giáo phận Vĩnh Long, Việt Nam

10/05/2000

Được bổ nhiệm

Giám Mục Phó Giáo Phận Vĩnh Long, Việt Nam

15/08/2000

Thụ phong Giám Mục

Giám Mục Phó Giáo Phận Vĩnh Long, Việt Nam

03/07/2001

Kế nhiệm

Giám Mục Chánh Ṭa Giáo Phận Vĩnh Long, Việt Nam


(Nhà thờ chính toà Vĩnh Long)

Chúc Mừng hai Tân Giám Mục:
Đức cha Phaolô Nguyễn B́nh Tỉnh và Đức cha Tôma Nguyễn Văn Tân

From: Vietcatholic

ĐTC Gioan Phaolô II bổ nhiệm hai vị Tân Giám Mục Phó cho hai giáo phận Đà Nẳng và Vĩnh Long.

Tin Vatican (Vat.27 May 2000): Sáng thứ Bảy 27 tháng 5/2000, ĐTC Gioan Phaolô II đă bổ nhiệm hai vị Tân Giám Mục Phó cho hai giáo phận Đà Nẳng và Vĩnh Long.

Đức Tân Giám Mục Phó của giáo phận Đà Nẳng là Đức Cha Phaolô Nguyễn B́nh Tỉnh, thuộc Tu Hội Xuân Bích, và đương kim giám đốc Đại Chủng Viện Huế, từ năm 1994 đến nay. Đức Tân Giám Mục Phó Phaolô Nguyễn B́nh Tỉnh, sinh tại Phát Diệm, ngày 30 tháng 6 năm 1930, được thụ phong linh mục ngày 31 tháng 5 năm 1960, cho giáo phận Kontum. Ngày 13 tháng 6 năm 1961, ngài gia nhập Tu Hội Xuân Bích, và du học Pháp, tại Học Viện Công Giáo Paris.

Đức Tân Giám Mục Phó của giáo phận Vĩnh Long là Đức Cha Toma Nguyễn Văn Tân, sinh tại Bải Xan, Trà Vinh, ngày 27 tháng 12 năm 1940; được thụ phong linh mục ngày 21 tháng 12 năm 1969, tốt nghiệp Giáo Hoàng Học Viện Thánh Piô X, Đà Lạt, với văn bằng Cử Nhân Thần Học. Đức Tân Giám Mục Phó Toma Nguyễn Văn Tân đă du học Roma, từ năm 1971 đến năm 1974, và tốt nghiệp Giáo Hoàng Đại Học Đường Grêgoriana, với bằng Tiến Sĩ Thần Học. Ngoại trừ nhiều nhiệm vụ khác nhau tại Vĩnh Long, Đức Tân Giám Mục Phó Vĩnh Long, từ năm 1989 đến nay, là giáo sư ngoại trú môn Thần Học Luân Lư của Đại Chủng Viện Cần Thơ; đồng thời từ năm 1992 đến nay, Ngài đảm nhận trách nhiệm các lớp Tiền Đại Chủng Viện của giáo phận Vĩnh Long.

Đồng thời với việc bổ nhiệm Đức Cha Toma Nguyễn văn Tân làm tân giám mục phó Vĩnh Long, ĐTC Gioan Phaolô II cũng đă chấp nhận đơn xin từ nhiệm của Đức Cha Phó Vĩnh Long Raphae Nguyễn văn Diệp, v́ lư do sức khỏe, chiếu theo các khoản giáo luật 411 và 401, triệt 2.

Linh Mục Phaolồ Nguyễn Văn Thảnh

Linh mục Phaolồ Nguyễn Văn Thảnh, một người Cha hiền từ của bổn đạo họ Băi-Xan. Trong thời Cộng Hoà, người cũng đă làm linh mục phó nhiều năm ở đây. Sau năm 1975 LM Thảnh lại được Đức Cha bổ nhiệm về chăm sóc cho giáo dân ở làng nầy. Trong những năm khốn khó sau tiếp thu, Ngài đă phải lam lủ ngoài đồng ruộng như những bổn đạo ḿnh trước là để làm gương sáng với đức tin vào Thiên Chúa sau là để tự lo nuôi thân. Có đêm, ngài phải đi cấm câu, soi nhái ngoài ruộng, v́ đói, ngài đă ngất xỉu, khi tỉnh lại ngài phải ḅ vào nhà một bổn đạo để xin cơm ăn. Dáng người cao ráo, mănh khănh, giọng nói nhỏ nhẹ, có lẻ rất thích âm nhạc v́ trong một Thánh lễ ngày Chúa nhật do Ngài làm Chủ Tế tôi nghe có rất nhiều bài hát.

Họ đạo Băi Xan là một họ đạo lớn, có bề dầy lịch sử hơn trăm năm, cha Phaolô Nguyễn Văn Thảnh làm chánh sở (trước năm 1975 cha làm tổng giám đốc Phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể toàn quốc), cùng có hai cha phụ tá là cha Phêrô Nguyễn Thái Dương và cha Đôminicô Lê Hoàng Sơn. Ngoài họ Băi Xan các cha c̣n lo cho các họ chung quanh như: Đức Mỹ, Nhị LongCái Hô, tổng số con chiên lên đến khoảng 7000. Hiện các họ đạo đang trên con đường hân hoan v́ Hồng Ân Chúa luôn đong đầy.

Sau biến cố 1975, cha Phaolô Nguyễn Văn Thảnh về nhận họ đạo Băi Xan và những họ chung quanh, có Cha Gioan Trần Đức Hoàn cộng tác. Các Cha trải qua những lúc khó khăn cùng với họ đạo: Có những lúc trong họ đạo chỉ c̣n có thánh lễ, c̣n các hoạt động khác đành nằm yên bất động. Nhưng với sự ưu tư của một chủ chăn, cha Phaolô Nguyễn Văn Thảnh không thể nào chấp nhận được như thế, cha can đảm hành động và bảo rằng: gần mười năm cha không thể hành động, các con cái của cha đang trên đà xuống dốc, bây giờ cha phải hành động, cha không chấp nhận ngồi yên được nữa. Từ vật chất đến con người, từ thiếu nhi đến giới trẻ, đến cả đời sống gia đ́nh cho đến người già yếu bệnh tật, không người nào có thể ở bên ngoài sự quan tâm của cha. Nhà thờ Băi Xan như một trung tâm văn hoá của cả khu vực, có nơi học hỏi vui chơi lành mạnh. Cha cho xây dựng nhà trường, cả trường cấp III và mời người đến dạy, để con cái cho có nơi học hành.

Các nhà thờ chung quanh cũng được tái thiết và đi vào hoạt động b́nh thường trở lại, như nhà thờ Nhị Long, ở vào một nơi không thuận tiện và ngôi nhà chung của mọi người đă bị tàn phá bởi chiến tranh, cũng được Cha cho xây dựng lại ở một nơi thuận tiện hơn. Nhà thờ Đức Mỹ và Cái Hô, bây giờ không c̣n phải lo sợ khi những cơn mưa bất chợt kéo đến, hay những cơn gió mạnh bất ngờ nữa. Mọi người đang sống đạo giữa đời thường, bước chân vào khu vực Băi Xan mọi người đều cảm nhận được tinh thần đạo đức, các em thiếu nhi được chăm sóc chu đáo, các bạn trẻ được ân cần hướng dẫn, mọi thành phần đều được sự quan tâm cần thiết. Đó là nhờ có một vị chủ chăn không thể ngồi yên: Cha Phaolô Nguyễn Văn Thảnh, vị chủ chăn như ḷng Chúa mong ước.


Trong lần về thăm quê nhà vào cuối năm 2003, tôi có dịp tiếp chuyện với Ngài, được biết Ngài là người Mặc Bắc, gia tộc chỉ c̣n 2 người cháu ruột, Nguyễn Văn Huyền  hiện đang sống ở Đức Quốc và em trai hiện đang sống ở Sàig̣n, nên Ngài có nói với tôi là "xin chọn nơi nầy làm quê hương", Băi-Xan giờ là quê hương thân yêu của Ngài.


Xin kính chúc Cha một sức khoẻ dồi dào, một tâm hồn minh mẩn để phục vụ Thiên Chúa và Giáo Hội và giúp đở giáo dân họ đạo Băi-Xan chúng con.

Ông Phaolô Ngô Thái Tông

Vào cuối thập niên 60, có nhiều năm ruộng ở phía tây cánh đồng giửa trong làng Băi-xan bị nước từ phiá rừng chồi tràn qua làm hư hại mùa màng rất nhiều. Gieo mạ vừa xong khi những ngọn mạ non vừa lú khỏi mặt đất chừng vài phân th́ những cơn nước lớn tràn qua ngập ruộng làm úng thúi những mầm lúa chưa kịp nhô lên hoặc những hạt mầm chưa kịp mộc rể bị nước cuốn trôi gây hư hại không ít cho những nông dân đang canh tác quanh vùng.

Phải làm sao ngăn ḍng nước ác hại đó th́ dân ḿnh mới không bị thất bại trong những vụ mùa kế tiếp. Đó là câu hỏi được đặt ra nhiều lần trong những buổi trà cuối ngày hay trong những ngày Chúa nhật sau khi dự Thánh Lễ xong. Nh́n thấy sự thiệt hại do ḍng nước lớn gây ra như vậy, một nông dân đă đứng ra hô hào anh em bạn bè cùng nhau góp công góp của để đắp một bờ ruộng hầu ngăn ḍng nước lại không cho tràn sâu vô cánh đồng. Người nông dân ấy là Ông Ngô Thái Tông. Sau một thời gian cổ động anh em họ hàng, Ông đă hy sinh khoảng 2 thước ruộng dọc theo mười mấy công đất của ḿnh để đắp một bờ lộ khoảng 2 thước bề ngang và chiều dài khoảng 1 cây số chạy dọc theo ruộng của ḿnh từ Lộ Đá xuống tới đầu Gịng Nhánh. Nhờ con lộ nầy mà những năm sau mùa màng thu hoạch được gia tăng. Và người ta đă dùng tên Ông để gọi con lộ nhỏ nhưng nhiều lợi ích nầy: Bờ Sáu Tông. Bờ ruộng nầy, ngày nay  vẫn c̣n được dùng như con đường tắc để đi từ Lộ Đá, Đập Hàng, xuống nhà thờ. Đầu trên của Bờ Sáu Tông là nhà của Tám Tướng, một trong những người con của Ông và phía đầu dưới là nhà của hai Vinh, một nông dân nghèo nhưng trung hậu, lúc nhỏ đă từng giúp giử trâu cho gia đ́nh Ông rất nhiều năm, được Tám Tướng cho đất để cất nhà.
    "Bờ Sáu Tông" nầy mặc dù không là huyết mạch nhưng đă đóng góp rất nhiều cho đời sống dân chúng quanh vùng và cũng là minh chứng cho sự đoàn kết của nông dân trong làng.

 


Bờ Sáu Tông
 

 

Ông Nguyễn Trung Chánh (Thầy Thông Chánh)

Ông Nguyễn Trung Chánh là người gốc Băi-Xan. Vợ Ông là Bà Ngô Thị Đen (xem gia phả họ Ngô). V́ tức giận Ông chánh án Trà Vinh tên là Jaboin cứ theo ve vản vợ ḿnh nên trong dịp lễ Chánh Chung (Lễ Độc Lập của Pháp) năm 1896, ông bắn chết Ông Biện Lư Pháp nên bị kết án tử h́nh. Ông bị chém đầu vào ngày 19 tháng chạp năm Quư Tỵ 1896. Ngôi mộ của Ông nằm trong khu họ Ngô tại đất thánh Băi-Xan.

Bài dưới đây là của tác giả Nam San có đăng trong Đặc San Xuân 2001, do Hội Ái Hữu Trà Vinh xuất bản tại California, Hoa Kỳ


Mộ Ông Nguyễn Trung Chánh (trong đất thánh Băi Xan)
 

Thầy Thông Chánh Trà-vinh
(Nam San)

Nếu ở G̣ Công có Thơ Cậu Hai Miên, "Nam Kỳ có cậu Hai Miên, con quan lớn Tấn ở miền G̣ Công ..." th́ dân miệt Bến Tre, Vĩnh Long và Trà Vinh, hay đọc "Thơ Thầy Thông Chánh".

Nhựt Tŕnh Vĩnh Kư đặt ra
Chép làm một bổn để mà xem chơi
Trà Vinh nhiều kẻ kỳ tời
Có Thầy Thông Chánh thiệt người lớn gan
Đêm nằm chua xót can tràng
"Tao oán Biện Lư chẳng an tấm ḷng"
Lang Sa bày cuộc Châu Thành
"Cách-to-du-dích" lễ mà Chánh Chung (14-7, Lễ Độc Lập Pháp)
Ngoài đường xe ngựa dầm dề
Trát đ̣i hàng Tổng tư bề đến đây
Bốn giờ đua ngựa cuộc nầy
Phủ Hơn Biện Lư đứng ngoài coi chơi
Có Thầy Thông Chánh hẳn ḥi
Nai nịch cấp súng đi coi Châu Thành
Phủ Hơn tớI mớI hỏi rằng
"Do Hà Thông Chánh đi ŕnh bắt ai""
Thông Chánh: "Thưa thiệt vớI Ngài,
Tui bắn Biện Lư trả thù một khi"
Thầy Thông thiệt lạ như ghi
Bắn quan Biện Lư tức th́ mạng vong.
Phủ Hơn thấy bắn thất kinh,
Nắm tay Thông Chánh giựt th́ súng đi.
Thuốc đạn nạp rồi một khi,
Vậy thời súng nổ đạn đi giáp ṿng
Đạn nhằm ông Chánh Vĩnh Long
Trúng ngay bắp về điệu về nhà thương.
Các quan vở chạy rần rần,
Đua nhau mà chạy ra đường ngẩn ngơ.
Đạn nhằm Ông Đốc Cần Thơ
Đặng thêm đạn trúng Chánh Toà Bạc Liêu
Khéo khen cây súng dị kỳ,
Y Nam không trúng, trúng th́ người Tây
Các Quan Phủ Huyện đông vầy,
Do hà không trúng, trúng Tây cũng kỳ.
Trại lính kè thổ vang vầy
Nhà việc hồi trống dăy đầy thôn hương
Đông tây nhụ hội Tầm Dương,
Cháo bồi chè đậu đổ đường sạch trơn
Nước canh nước đá đổ nhào,
nem b́ chả gói ráo trơn chẳng c̣n
Đi coi lạc vợ mất con
Cũng v́ Thông Chánh phá rầy cuộc chơi
Ngoài chợ hàng xén kêu trời
Mất tiền mất chuổi điếm đàng no nê
Bài cào, bông vụ, xổ đề
Thùng, quày giựt hết chẳng c̣n một xu
Đề lao, cai đội canh tù
Lúc nầy lộn xộn không coi mất c̣n
Mấy thằy trở lại lầu son
Cảm thương Thông Chánh bầm ḿnh nát gan
Vợ con Thông Chánh lụy tràn
Bây giờ phu phụ hai phang rả rời
Thông Chánh cắn lưởi kêu trời
"Ta mần tội nặng làm sao bây giờ"
Bây giờ biết tính làm sao"
Giả đ̣ đi tiểu nhảy ào xuống sông
Trong ḿnh mắc bận áo bông
Móc sắc nó kéo Thầy Thông lên tàu.
Thầy Thông ḿnh ước bàu nhàu,
Tự vận không được làm sao bây giờ"
Mă tà, phú lích Kư Hoà,
Một lần Thầy gạt biết khôn tới già.

Thứ nầy thứ tới Cô Ba, (cô Ba Kiều)
Mới vừa mười sáu lấy người chồng Tây.
"Cha tôi mắc phải nạn nầy"
Tay cắp cây súng miệng thời kêu xe
Ḿnh va vỏ nghệ ai b́
Bước qua tới đó lóng nghe sự t́nh
Khấn đầu cúi lạy trưởng huynh.
Xin thầy xét lại sự nầy cho tôi.
Tôi xin ra lại giữa Toà,
Đặng tôi ngó thấy mặt cha tôi vời.
Như Soái xữ hiếp cha tôi,
Tôi bắn Nguơn Soái ngày rày chẳng thôi.
Phủ Hơn lạy với Phủ B́nh,
Cô Ba bèn đá té nhào găy tay...

Và đây là đoạn lúc giải về kinh, thầy Thông Chánh tâu thuật với Vua:

Trước sau thần hạ bệ tâu
Bởi thằng Biện Lư ve rầy vợ tôi
Sàig̣n làm việc đă xong
Biện Lư đổi lại Sàig̣n ve con
Làm cho tôi bỏ Sàig̣n
Giận đồ lục súc vợ con ve hoài
Thôi thôi tôi cũng nhịn thua
Tôi bèn chạy nó đổi về Tân An.
Biện lư nó cũng vô đoan,
Theo tôi đổi lại trở về Tân An.
Hại tôi mắc phải gian nan
Tôi bèn chạy nó đổi về Nam Vang
Biện lư nó cũng dị kỳ,
Theo tôi đổi lại trở về Nam Vang
Thiệt tôi chịu những cơ hàn
Gia tài chẳng đặng ở an chổ nào.
Biện Lư trở lại báo đời,
Nên tôi tức giận trở về Trà Vinh.
Đặng gần bàn hữu đệ huynh,
Biện lư xin phép Trà Vinh đổi về.
Từ tôi dựng nghiệp gia tề,
Rước chưn thợ mộc làm nhà cho tôi...

Nhưng tên thợ mộc không theo đúng giao ước, nên thầy Thông Chánh đệ đơn kiện lên Biện Lư Jaboin, tên Biện Lư mê đắm ve văn vợ và con thầy Thông Chánh, quyết chiếm cho bằng được, nay lại có cơ hội tră thù, xử ép thầy Thông Chánh. Quá tức giận, thầy vác súng bắn chết tên Biện Lư ngay trong ngày lễ "Độc Lập" của Pháp. Thầy bị Ṭa tuyên án tử h́nh. Nhưng nhờ phản ứng mạnh mẻ của đồng bào, Tây phải giao nội vụ chi triều đ́nh xử. Trong phiên xử, người Pháp cho bà mẹ của Biện Lư Jaboin ra ṭa ra Ṭa gào khóc để làm áp lực. Triều đ́nh lúc nầy dù nuốn bên vực thầy Thông Chánh,cũng không thể nào làn khác hơn là y án. Thầy Thông Chánh bị xử bằng máy chém năm 1893. Người Pháp kính nể và ghi chú dưới tấm h́nh chụp là "Chánh, Assassin de M. Jaboin, Procureur de la Républic à Trà Vinh" (Chánh, kẻ ám sát Ông Jaboin, Biện Lư ở Trà Vinh). Và trong một tấm ảnh lúc hành h́nh củng có ghi: "Exécusion de L' Annamite Chánh" (Cuộc xử tử người An Nam tên Chánh) mà không ghi là tội phạm hay tù nhơn.

Vua Nam nghe nói châu mày
Khen thầy Thông Chánh thiệt người khôn ngoan.
Bay giờ lấy hết bốn khoan
Trẫm nay c̣n phải ăn lương nó rày.
Phải như hồi cửu bằng nay,
Trẫm tha không chém, khen thầy to gan.

Đọc thơ thầy Thông Chánh, ta được biết vợ thầy Thông Chánh (bà Ngô Thị Đen) rất đẹp và đặt biệt là Cô Ba Thiệu, con gái, là hoa khôi một thời. Răng trắng nhẻ, da trắng hồng, tóc dài chấm gót, tóc xức dầu dừa thơm phứt, bới ba ṿng  một ngọn, bận áo "bà ba" vải ú, quần lănh Mỹ-A bông chanh "đáy giữa" thon gọn dịu dàng, vơ nghệ lại cao cường thật là một trang tuyệt sắc tiêu biểu thời bây giờ.

Vẽ đẹp của Cô Ba c̣n được Nhà Dây Thép Đông Dương họa h́nh để in thành tem thơ. Cũng như hăng xà bông lớn nhứt Việt Nam xin phép được in h́nh Cô Ba làm nhăn hiệu tượng trưng cho sự trong sạch thơm tho của Xà Bông Cô Ba với h́nh thiếu nữ đẹp tuyệt trần đeo chuỗi ngọc trai trong khung h́nh bầu dục cạnh tranh với xà bông Cadum nỗi tiếng thời bấy giờ.


 

Ông Nguyễn Kim Quan (Chín Quan)

Ông Nguyễn Kim Quan, tục gọi là Ông Chín Quan. Đôi khi cũng được gọi là Ông Chín Cụt v́ ông mất một chân và một tay. Ông là người rất ngang tàn coi chánh quyền không bằng đấm tay. Bị chém mất một tay và một chân cũng đủ chứng minh điều đó.Ông cũng lại là người rất có khiếu về văn thơ mặc dù ông là người vô học. Bài vè "Cuộc Chiến làng Đại Phước năm 1953" nầy là một trong những bài được phổ biến rộng rải thời bấy giờ trong hai làng Đại Phước và Đức Mỹ. Nhân dịp về VN lần đầu tiên để tổ chức giổ cho Má tôi vào năm 1993 sau 18 năm xa quê hương, đă được nghe kể lại. Xin ghi lên đây để gọi là một kỷ niệm.

1- Bài vè: Cuộc chiến tại làng Đại Phước, năm 1953 (ghi lại năm 1993)
2- Bài vè: Kính các cha Ḍng Chúa Cứu Thế đến giăng cấm pḥng tại họ Băi Xan. C. 1950 (ghi lại năm 2009)
3- Bài vè: Những người đàn bà Băi Xan (đang sưu tầm)
4- Bài vè: Ông chủ Bảo, xă Đức-Mỹ (c̣n thiếu) 

________________

Bài vè: Ông chủ Bảo xă Đức Mỷ
Tác giă: Nguyễn Kim Quan
Người đọc: Thiếm Út Hiện (12-2009)

Ông chủ Đức Mỹ
năn nỉ với tôi
biểu tôi đặt vè
của ông một cái
… (thiếu)
tôi mất lo lường
bề tôi túng thiếu
lại tôi không hiểu
lịch sử của ông
biểu việc khi không
nói làm sao đặng
Ông chủ …
ở đất Mỹ trên
tánh nết bôn chôn
ḷng không lương chánh
hiểm nguy th́ tránh
phụ nữ th́ ưa
lời nói đẩy đưa
miệng làm mai mối
quanh năm tứ tối
dạo xóm dạo nhà
cả hai ba bà
cùng lại nối dái!
... (thiếu)
thấy ai thiệt thà
trổ tài xoay sở
sớm lại tối ở
bửa lại bôn đào


(c̣n tiếp…)

________________

Phụ Chú: Tại sao Ông Chín Quan bị cụt một tay và một chân ?
Ông Chín Quan có một người anh ruột cũng khá ngang tàng. Người anh nầy lại hay ve văn vợ ḿnh nên ông đă ngấm ngầm câm giận. Một hôm hai anh em cùng rủ nhau ban đêm đi ăn cắp chiếc ghe bầu chở lúa của Bà Hảng, một người đàn bà giàu có trong làng nhưng không con không chồng, Trong lúc ngồi nghĩ tại cụm trâm bầu phía sau nhà của anh Bảy Nguyền (vùng đất bên tay phải, trước nhà cậu Hai Hanh), đương lúc người anh ngồi lum khum bụm tay mồi thuốc để che ánh sáng v́ sợ bị lộ, ông chín Quan bèn dùng dao chém đứt đầu anh của ḿnh rơi xuống đất. Ông bèn lấy khăn quàng tắm bọc cái đầu và đem quăng xuống sông Cái c̣n ông th́ trèo lên cây dừa trốn. Sáng hôm sau, người đi ruộng phát giác có thây ma không đầu bèn thông báo cùng làng xă và đánh trống "mỏ một" để báo động. Sau một hồi lục t́m thủ phạm không được, ông chín Quan v́ bị lương tâm xui khiến nên từ trên cây dừa tuột xuống nộp ḿnh. Ông bị làng nước xử án chung thân khổ say và đày đi côn đảo.

Thọ án một thời gian, ông bèn dùng tre nứa kết bè và trốn tù về lại được đất liền. Nghề củ vẫn không bỏ được, ông lại tiếp tục nghiệp xưa khi về đến quê nhà. Mọi người không ai ưa nhưng cũng không ai dám bắt v́ ông rất giỏi nghề vơ. Chính quyền quân quản địa phương (do ông Mười Nuôi cầm đầu) mới rước một thầy vơ rất cao nghề từ dưới Tỉnh về để t́m cách trừ ông. Vị thầy nầy sau khi bắt được ông bèn v́ nể ông vơ nghệ cao cường nên không giáp giải về quan tỉnh nhưng để trừ hậu hoạn và để tránh bị báo thù sau nầy, ông bèn chém đứt tay phải và chân phải của ông Chín Quan. Cũng v́ đó mà ông có biệt hiệu là "Ông Chín Cụt". Tuy nhiên, dù chỉ c̣n có một tay một chân nhưng ông vẫn thỉnh thoảng hành nghề củ, ăn cắp những cái lu lớn hoặc những chảo to của những nhà giàu có trong làng. Bằng cách nào... chỉ có ông biết thôi.


Cảm tạ:
Xin chân thành cám ơn hai anh Hồ Văn Chất (tư Ṭng)
và Nguyễn Trung Tiên, California, USA đă thêm phần phụ chú trên.
(tháng 1-2002 San Leandro, California, USA)